Archeologie in Land van Cuijk
Al meer dan 10.000 jaar wonen mensen in het gebied dat nu onze gemeente is. Dat betekent dat er op veel plekken onder de grond resten liggen van huizen, grafvelden en wegen uit verschillende tijdperken. Soms liggen deze resten al 10 cm onder de grond, soms wel 2 meter diep. Deze resten horen bij de archeologie van onze gemeente.
Wat zegt de wet over archeologie?
Archeologie is van iedereen. Het vertelt ons verhalen over het verleden van onze woonplaatsen en omgeving. Archeologie is kwetsbaar. Als je veel grond gaat weghalen en verplaatsen, kan archeologie verdwijnen. Daarom moeten we er zuinig op zijn en het beschermen als dat kan.
In Nederland geldt ‘de verstoorder betaalt’. Wie grond wil weghalen en verplaatsen voor bijvoorbeeld een huis of een weg, moet soms archeologisch onderzoek laten doen. Bij een aanvraag voor een vergunning en bepaalde ontwikkelplannen krijg je hier dus mee te maken. Wanneer precies, hangt af van het type plan en de plek waar je wilt bouwen.
Archeologie bij wijziging omgevingsplan
Voor een wijziging van het omgevingsplan (Wop) of buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) moet de gemeente verschillende belangen tegen elkaar bekijken. Dit gebeurt volgens het principe van een evenwichtige verdeling van functies aan locaties. Archeologie is hierbij ook een belangrijk algemeen belang.
Vaak weten we niet of er archeologische resten in de grond zitten. Daarom is onderzoek nodig om een goede keuze te kunnen maken. Dit betekent dat bij veel aanpassingen van het omgevingsplan en bij Bopa’s archeologisch onderzoek nodig is. Zo kan de gemeente bepalen of extra maatregelen nodig zijn om mogelijke archeologische vondsten te beschermen.
Archeologie bij vergunningaanvragen
In het Omgevingsplan van Land van Cuijk (Deze link gaat naar een andere website) staat wanneer een vergunning nodig is voor archeologie. Binnen onze gemeente is niet overal even veel kans op archeologische resten. Daarom maken we verschil tussen drie soorten gebieden: gebieden met een hoge, middelhoge en lage verwachting op archeologie.
In veel gebieden is voor het uitvoeren van grondroerende activiteiten een vergunning nodig. Dit gaat bijvoorbeeld om het weghalen van grond. Voor deze activiteiten gelden regels over de maximale diepte en oppervlakte. Op de kaart op Overheid.nl (Deze link gaat naar een andere website) staat waar dit geldt. In het Omgevingsplan staan de regels per locatie.
Archeologisch onderzoek: hoe werkt het?
Als archeologisch onderzoek nodig is, begint dit meestal met bureau- en booronderzoek. Alleen erkende partijen mogen dit uitvoeren. Deze partijen staan op een lijst van het SIKB (Deze link gaat naar een andere website).
Na het onderzoek gaat het rapport naar de afdeling archeologie van de gemeente. Dit gebeurt voordat plannen of vergunningen ter inzage gaan. Soms is dit onderzoek pas de eerste stap. Het is belangrijk dat initiatiefnemers hier op tijd mee beginnen, omdat onderzoeksbureaus het vaak druk hebben en het onderzoek zelf veel tijd kan kosten.
Bij een mogelijke vindplaats wordt meestal vervolgonderzoek uitgevoerd met proefsleuven. Hiervoor is een Programma van Eisen (PvE) nodig dat door de gemeente moet worden goedgekeurd. Daarna voert een gecertificeerd bedrijf het onderzoek uit.
Na een proefsleuvenonderzoek zijn er drie mogelijke uitkomsten:
- Geen vervolgonderzoek nodig. Er is geen behoudenswaardige vindplaats gevonden. Verder onderzoek is dan niet nodig.
- Behoud in de grond. Er is wel een belangrijke vindplaats gevonden. Samen met de initiatiefnemer kijkt de gemeente of het plan kan worden aangepast. Zo kan de vindplaats in de grond blijven.
- Opgraven. Is behouden in de grond niet mogelijk? Dan kan worden besloten om de vindplaats op te graven. Dit gebeurt meestal voordat de vergunning wordt verleend, en altijd in overleg met de initiatiefnemer.
Wat kost archeologisch onderzoek?
De kosten voor archeologisch onderzoek kunnen sterk verschillen. Dit hangt onder andere af van de grootte van het plan en de situatie in het landschap. De archeologische markt is een commerciële markt, waarin meer partijen actief zijn. Daarom is het verstandig om bij meer gecertificeerde bedrijven een offerte aan te vragen.
Naast de kosten voor het onderzoek worden bij Bopa’s en vergunningaanvragen ook leges geheven per onderzoeksdocument. (Zoals een rapport of een Programma van Eisen). Dit gebeurt op basis van de legesverordening (artikel 2.44) (Deze link gaat naar een andere website). Bij een Wop zitten deze kosten al in de plankosten.
Vragen
Heb je vragen? Neem dan contact op met team archeologie via 0485-854000 of via archeologie@landvancuijk.nl.